Column: Oud of nieuw

Oud en nieuw is de tijd van de tradities. Alle goede voornemens daargelaten eet ik me bijvoorbeeld elk jaar weer bewusteloos aan oliebollen, drink ik te veel champagne en zing ik me helemaal schor met Bohemian Rhapsody. Het hoort er nu eenmaal bij. Op één januari word ik steevast knallend wakker, of dit van overgebleven rotjes of van de hoofdpijn is, is me om het even. Dat er mensen bestaan die zich bij wijze van traditie op zo’n dag vrijwillig de ijskoude Noordzee in werpen, is voor mijn gevoel dan ook volkomen onbegrijpelijk.

Als de pepernoten net achter de kiezen zijn en alle taaitaai in de uitverkoop is opgekocht, komen ook alle jaarlijstjes weer tevoorschijn. Zo heb je het woord van het jaar, dit jaar ‘sjoemelsoftware’ naar aanleiding van het volkswagenschandaal. Ook de taalergernis van het jaar is alweer gekozen: ‘me’ als bezittelijk voornaamwoord. Vooral op sociale media vliegen de ‘me moeders’ en ‘me fietsen’ je om de oren. Hartstikke fout natuurlijk, maar in de spreektaal valt het eigenlijk niemand op als je een keer ‘me telefoon’ gebruikt.

Gelukkig is er ook nog positief nieuws uit einde-van-het-jaar-lijstjesland: het groot dictee der Nederlandse taal is dit jaar gewonnen door een Nederlander. Waarmee we op 13 Nederlandse winnaars komen, tegenover 16 Vlaamse. Maar nu iedereen eindelijk weet hoe ze ‘przewalskipaard’ moeten schrijven, zijn er dit jaar weer nieuwe woorden bijgekomen in de Dikke van Dale. Zo kent de scrabblebijbel sinds oktober de woorden koekwous (20 punten), tinderen (11 punten) en onesie (7 punten). Woorden die net als ‘me’ voor ophef hebben gezorgd in taallievend Nederland.
Toch zijn deze veranderingen van alle tijden. Toen een stoute ridder nog dapper was, toen iemand volgen nog op straat gebeurde en niet via Facebook en toen er nog geklaagd werd over verfransing in plaats van verengelsing waren er al mensen die tegen taalvernieuwing waren. Woorden verdwijnen en woorden verschijnen: zo is het woord ‘bedsermoen’ vijftig jaar geleden verdwenen en ‘arrestatieteam’ pas tien jaar geleden verschenen. Maar niemand die ik hier over hoor mopperen.

Wellicht dat over nog eens vijftig jaar ook niemand meer moppert over ‘me huis’, al lijkt het nu nog erg ver weg. Ooit behoorde zelfs de dubbele ontkenning tot de standaard; ‘er ligt nooit geen sneeuw niet met de kerst’ was toen heel normaal. De wereld verandert en taal doet lekker mee. Nu ben ik nog niet klaar voor ‘me fiets’ maar het woord van 2009 (ontvrienden) is al wel behoorlijk ingeburgerd. Daarom wil ik het jaar eindigen met het grootste cliché van oud op nieuw: de goede voornemens. Want tijd kan kruipen, stilstaan en zelfs vliegen, maar zo’n jaar is zó voorbij en je kunt maar beter op tijd beginnen. Om alvast te oefenen: Gelukkig nieuwjaar en me beste wensen!

Foto's:


0