Gemertse kunstenaar en klokkenmaker exposeert in d’n Dörpel

GEMERT – Ik leen het woord toch maar weer even van onze oosterburen. Fingerspitzengefühl. Dát, in combinatie met liters geduld en kilo’s creativiteit, afgeblust met vakmanschap en kunstzinnigheid, vormt de geboortegrond van de meesterlijke werken van Frans Arts uit Gemert.

Door Simon van Wetten

Meesterlijk? Jazeker. Frans Arts is een Magister Horologiagius, een meester-klokkenmaker. Zijn uurwerken zijn soms ingewikkeld tot op het bot, soms verbazingwekkend in hun eenvoud. Dat scala loopt van zijn astrolabium-kalendarium, een klok met 28 functies, die exact op het goede moment de stand van de maan, de zon, de sterrenbeelden, de jaargetijden en natuurlijk ook gewoon het juiste tijdstip aangeven, tot de klok die gemaakt is uit louter brommeronderdelen, robuust, uniek van vorm en helemaal bij de tijd. Op de eerstgenoemde klok zitten twee wijzers die er respectievelijk 19 en 28 jaar over doen om één keer rond te gaan. Hoe precies moeten de radertjes die dit aansturen dan zijn? Radertjes die door de magister zelf zijn gemaakt. Tientallen klokken van Frans slaan hun slag. Maar er is méér. Prachtig koperwerk, want ook in dat materiaal uit Frans zijn creativiteit. Verder trekken vooral zijn schilderijen de aandacht. Geïnspireerd door het expressionisme van met name de Cobragroep heeft Frans uiteindelijk zijn eigen kunstvormen en zijn eigen stijl ontwikkeld. “Ooit won ik op de Levensschool een prijs, in 1956. De opdracht was: maak een tekening over de Russische inval in Hongarije. Jan van Gemert reikte de prijs uit. Zo is het begonnen. Omdat mijn vader jong stierf, ging ik al op mijn dertiende naar de fabriek, naar Raymakers. Eigenlijk moest je veertien zijn, dus als er controle kwam, kroop ik ergens onder het getouw. Maar je moest van de fabriek wel één dag per week naar de Levensschool. Gelukkig maar.”

En de belangstelling voor het mechanische, komt dat dan van de weverij? “Nou, ik haalde al heel jong van alles uit elkaar, om te zien hoe het werkte en welke onderdelen je daarvoor nodig had. Het weven zelf zie je terug in de weefsels die ik vaak als ondergrond voor mijn schilderijen gebruik.”

Op een zeker moment, Frans was toen vooraan in de twintig, liep hij binnen bij een koperslager in Son en Breugel. “Ik was meteen door dat werk gefascineerd en dus heb ik het me eigen gemaakt.”
Al het geleerde heeft Frans zijn leven lang in ere gehouden. Hij heeft geëxperimenteerd met allerlei technieken en materialen. “Ik ben nu bezig met een manier van schilderen die lijkt op de oude, prehistorische grotschilderingen in Lascaux. Ik ben met grafisch werk bezig, maar ook met houtbewerking. Ik restaureer kasten, kabinetten en spindes, ik doe het rekenwerk voor mijn astrolabia zelf – ik ken wel duizend getallen die er op dat vlak toe doen uit mijn hoofd – en zo’n klok loopt per jaar hooguit 2 à 3 seconden voor of achter.
Verder is Frans altijd bereid om wat anders uit te proberen. Hij woont tegenover een supermarkt en heeft de rommel die hij op één dag rond de winkel aantrof, gebruikt voor een Midden-Amerikaanse afbeelding, die niet zou misstaan in het museum bij het Machu Picchuoud Inca Monument.
Een clown die de tijd stilzet, een Pierrot vol muzikaliteit, een prachtig portret van de Gemertse kunstenaar Jan van Gemert, het zijn maar enkele van de schilderijen die u op de tentoonstelling van het werk van Frans Arts zult aantreffen. Zijn veelzijdigheid leidt tot de welgemeende aansporing en tevens stellige belofte: Gaat dat zien, er is voor elk wat wils.

Die tentoonstelling wordt op zondag 1 maart om 14.00 uur in d’n Dörpel in de Vondellaan geopend, en is ‘s zondags tussen 14.00 en 17.00 uur, en op werkdagen van 9.00 uur tot 21.00 uur te bezichtigen.

Kunstenaar-klokkenmaker Frans Arts.

Foto's:


0