Ongelijkheid is ongezond

Peter Lucassen is senior-onderzoeker bij het Rabdboud UMC, voorzitter van inwonersplatform De Stem van Bakel en was jarenlang huisarts in het oudste dorp van Brabant. Voor het Gemerts Nieuwsblad schrijft hij een column over gezondheid en wetenschap.

‘Veel mensen denken dat leefstijl – gezond eten, voldoende lichaamsbeweging, goed slapen, niet roken, weinig alcohol – het belangrijkste is voor een goede gezondheid. Dat is niet zo. Dat blijkt ook weer tijdens de Corona-epidemie. Armoede, slechte behuizing en etniciteit spelen een belangrijke rol. In de Verenigde Staten worden zwarte mensen driemaal zo vaak besmet als witte mensen en zwarte mensen sterven zesmaal zo vaak aan de infectie als witte mensen. Dat is begrijpelijk want – om een voorbeeld te noemen – voor mensen die in een grote stad met openbaar vervoer naar hun werk moeten, is het onmogelijk anderhalve meter afstand te houden.

Wij zijn geneigd om te vergeten dat sociale factoren veel belangrijker zijn voor de gezondheid dan het hebben van ziekenhuizen. En toch is dit al heel lang bekend. Als je in de stad New York met de metro van het rijke Manhattan reist naar het arme South Bronx dan neemt de levensverwachting af: mensen in South Bronx leven gemiddeld 10 jaar korter dan mensen in Manhattan. Anders gezegd: met elke minuut in de metro neemt de levensverwachting met een halfjaar af. In Chicago geldt hetzelfde: er is een verschil van 16 jaar levensverwachting tussen het centrum en het westen van de stad. Dergelijke verschillen bestaan ook in Nederland. Ze zijn echter kleiner omdat de ongelijkheid hier minder is. Maar de verschillen bestaan wel! Ook hier zijn daklozen. Ook hier is armoede. Ook hier zijn slechte woonomstandigheden. Ook hier is discriminatie. Ook hier zijn vluchtelingen. Het gevoel gediscrimineerd te worden heeft een nadelig effect op de gezondheid: mensen krijgen bijvoorbeeld vaker hartvaatziekten of worden vaker depressief; in landen met een verwelkomende houding hebben vluchtelingen een betere gezondheid.

Wat geldt voor de gezondheidszorg geldt ook voor andere sectoren in de maatschappij. Zo worden in Denemarken mensen uit achterstandswijken tweemaal zo zwaar gestraft voor hetzelfde misdrijf als mensen uit andere wijken. En in Nederland leidt discriminatie van leerlingen op scholen tot minder goede prestaties.
Ik ben geneigd om de protesten tegen de gewelddadige dood van George Floyd te zien tegen de achtergrond van deze feiten. Ongelijkheid tussen mensen zal altijd leiden tot meer ongezondheid van de mensen die onderaan staan en tot veel onvrede bij die mensen. Het is een belangrijke taak van onze maatschappij om hier iets mee te doen.

Leefstijl is minder belangrijk voor de gezondheid dan sociale factoren. Maar: leefstijl doet er wel toe. Dus: eet gezond, beweeg, rook niet en houd afstand.’

Peter Lucassen

Foto's:


0