Medicijnen (4)

Gaan centen boven klachten? Zo eindigde de vorige column. Als je precies hetzelfde medicijn krijgt en het enige verschil is dat de kleur van de pil anders is, kun je daar dan klachten van krijgen? En als je klachten krijgt is het dan psychisch?

Ik ben veel mensen tegengekomen op mijn spreekuur die klachten hadden omdat ze van de apotheek een andere versie van precies hetzelfde medicijn meekregen. In de eerste helft van mijn carrière als huisarts zei ik tegen die mensen ‘Het kan niet dat je daar last van krijgt want er zit precies hetzelfde middel in.’ Dat vond ik ook echt. Een medicijn bevat een chemische stof die ergens in je lichaam iets repareert of bestrijdt. Zo werkt dat. En van vulstoffen weten we dat ze geen chemische reactie in je lijf veroorzaken, dus die vulstoffen doen ook niks. Volgens mij was het psychisch.

Ik weet niet of het voor mij geldt, maar sommige mensen worden wijzer als ze ouder worden. Ik ben van mening veranderd. Ik heb het bestaan van het nocebo-effect ontdekt, tegenhanger van het placebo-effect. Het placebo-effect is dat iets helpt als je verwacht dat het helpt. Dat is psychisch en lichamelijk. Voorbeeld: een professor gaat in witte jas, stethoscoop losjes uit de zak, naar jeugdige baanwielrenners, de top van Nederland. Ze zegt ‘Hier heb ik een gloednieuwe pil, ontwikkeld in ons laboratorium, die prestaties verhoogt.’ De jonge baanwielrenners nemen een pil en sprinten 1000 meter. Zeven van de tien jonge baanwielrenners verbeteren hun persoonlijk record. Maar het was een neppil. Het nocebo-effect: iets geeft bijwerkingen als je verwacht dat het bijwerkingen geeft. Voorbeeld: geef 100 oudere mannen een medicijn om beter te kunnen plassen. Zeg tegen de ene helft ‘Dit middel geeft soms erectieproblemen’ en tegen de andere helft ‘Dit middel heeft weinig bijwerkingen.’ Zeg niet tegen die mannen dat het om een nepmedicijn gaat. Wat gebeurt er? De mannen tegen wie je gezegd hebt dat het middel soms erectieproblemen veroorzaakt, krijgen veel vaker erectieproblemen. Ook al hebben ze een nepmiddel gekregen zonder het te weten. Wat je verwacht gebeurt ook. Het is lichamelijk maar ook psychisch.

Krijg je bij de apotheek een doosje pillen omdat ze goedkoper zijn dan wekt dat de verwachting: goedkoper = slechter. En dus krijg je bijwerkingen. Het nocebo-effect is in heel veel onderzoeken glashard aangetoond en verklaart waarom veel mensen last hebben van medicijnwisseling. Het is altijd psychisch en lichamelijk.

Peter Lucassen
Oud-huisarts Bakel

Foto's:


0