Leerstoel keert dankzij familie weer in de Latijnse School

GEMERT – De term ‘leerstoel’ slaat tegenwoordig vooral terug op de baan van een hoogleraar, maar ooit stonden er twee leerstoelen in de Latijnse School. Een in lokaal 1 voor de rector en een in lokaal 2 voor de conrector. Ze zijn tijdens de verhuizing van de school in de zestiger jaren van de vorige eeuw verdwenen, maar plots keerde de leerstoel van de conrector vorige week terug.

Door Simon van Wetten

Het is een wonderbaarlijk eikenhouten meubelstuk in neorenaissancestijl. Goed, zetel en achterwand ontbreken, maar met wat fantasie zíé je de conrector ergens in de 19e eeuw werkwoordvervoegingen overhoren.
Op de voorzijde is in het Latijn een opschrift aangebracht. Het betekent: “De vrome Eerwaarde Heer H. Poppen heeft dit geschonken aan de school en aan mij na overleg met het bestuur.” Wie die Poppen was? Ga er maar eens goed voor zitten. Monseigneur Henricus Poppen (1816-1897), geboren op het eiland Wieringen, was ooit student van de Latijnse School, begin jaren ’30 van de 19e eeuw, daarna deken-pastoor te Amsterdam, proost-kanunnik van het kathedraalkapittel van Haarlem én huisprelaat van paus Leo XIII en ook nog ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw.

Een indrukwekkende carrière. En het aardige is: monseigneur Poppen is nooit vergeten waar hij de basis voor die carrière heeft gelegd. De Latijnse School lag altijd na aan zijn hart, en hij is daarom bij het derde eeuwfeest van de school, op 6 juli 1887 naar Gemert gekomen en heeft er de mis gecelebreerd. Wellicht schonk hij bij die gelegenheid de twee leerstoelen, die daarna nog wel gemaakt moesten worden, want pas in 1891 zijn ze in gebruik genomen. Het fronton van de tweede katheder was voorzien van de tekst ‘Ora et Labora’: bid en werk, iets dat je van een student op een Latijnse school mag verwachten. Uiteraard was de voorzijde van deze lessenaar, immers van de rector, nóg rijker uitgevoerd dan die van de conrector.
Niettemin was het vorige week dinsdag een feestelijke dag op de Latijnse School; één van de leerstoelen is weer thuis.

Terwijl ik me afvraag wat voor een reis dat wel niet was, in 1830 van Wieringen naar Gemert, vraagt u zich af hoe die stoel op zulk een wonderbaarlijke wijze ineens weer voor de deur in de Ruijschenberghstraat stond. Waarop ik mij dan weer de vraag stel of de rectorstoel ook nog ooit ‘aanbelt’. Liefst inclusief de achterwand. Van de achterwand van de katheder van de conrector is in het gemeentearchief een foto bewaard gebleven. Te zien is dat de lessenaar geplaatst is op een verhoogd podium, bereikbaar via twee treden, met een fraai versierde achterwand. Het fronton is voorzien van de letters O A M D G, oftewel: Omnia Ad Majorem Dei Gloriam, Alles ter meerdere ere Gods. Nou ja, gezien de uitstraling van het meubelstuk ook wel een beetje ter ere van de conrector. Het paneel daaronder toont het stadswapen van Amsterdam, een verwijzing naar de schenker.

En er rijst nóg een vraag: hoe werd zo’n eeuwfeest gevierd? De Zuid-Willemsvaart, de regionale krant van weleer, berichtte in 1887: “Gemert, 7 juli. Naarmate het groote feest onzer Latijnsche school naderde, nam de drukte in onze gemeente meer en meer toe, doch op verlangen der overheid werd het feest voornamelijk kerkelijk gevierd en getuigden de gemeentenaren slechts hunne instemming door het uitsteken der vlag.” Och, er klonk ook langdurig klokkengelui en de parochiekerk was rijk versierd. En vergeet de aanwezigheid van monseigneur Poppen niet. Hij opperde volgens het weekblad ‘Nederlandse Katholieke Stemmen’ (9e jaargang, 24 juli 1887) dat “een altijddurend gedenkteken van deze glansrijke feestdag behoort te worden opgericht. Niets doelmatiger dan een nieuw schoolgebouw.” En zo is het fundament onder het huidige gebouw van de Latijnse School gemetseld.

Nog een laatste antwoord. De leerstoel is gebracht door Gerard van Hoogstraten, die namens en met de familie Van Oijen meende dat zo’n object niet in particulier bezit moet zijn, maar thuishoort op de plek waar de leerstoel bijna een eeuw heeft gestaan: in de studiezaal van het gemeentearchief, de Latijnse School.

Foto's:


0