17 maart 2021

Willem en Liza kunnen weer thuis boeren

DE MORTEL – Willem Verkuijlen en Liza Simons zagen hun toekomst in rook opgaan. Een brand legde de woning en melkstal van het boerenpaar in de as. Dat is deze week exact tweeëneenhalf jaar geleden. Na een lange periode van onzekerheid gloort er weer hoop aan Den Hoek. Dankzij een nieuwe innovatieve stal heeft het melkveebedrijf weer toekomst. Dat de familietraditie voortgezet kan worden is te danken aan het doorzettingsvermogen van het getroffen gezin en de support van vrienden, familie en boeren en burgers uit de omgeving.

Door Marcel Bosmans

“Op deze plek, waar nu de stal begint, stond ons huis”, begin Liza haar verhaal. “Hier staan doet me nog steeds wat. Het herinnert aan het verdriet dat er is geweest.” De datum 18 september 2018 staat bij haar en haar gezin in het geheugen gegrift. “Die dag heeft ons leven veranderd.” Door kortsluiting in de stoppenkast, ontstond brand op de grens van huis en stal. De vlammen sloegen over naar het woongedeelte en een deel van de stal. Het huis bleek niet meer te redden. “Bijna alles was weg. Ook veel dierbare spullen als foto’s gingen verloren.”

Onzekerheid

Op de brand volgde een lange periode van onzekerheid. “Willem is hier opgegroeid. Hij heeft vanaf zijn twaalfde meegeholpen op de boerderij van zijn ouders en het bedrijf later overgenomen. Boeren is zijn leven. Hij wil door zolang het kan. Door gedoe met de verzekeraar heeft het meer dan twee jaar geduurd, voordat we de zekerheid hadden dat de familieonderneming voortgezet kon worden. We waren goed verzekerd, maar de maatschappij stelde zich glashard op. Het getouwtrek had ook tot gevolg dat de restanten van het huis niet afgebroken konden worden. Het gebeurde regelmatig dat onze kinderen weer een zwartgeblakerd stukje speelgoed terugvonden. We werden constant herinnert aan de brand. Voor ons als gezin was het een hele nare tijd.”

Uit de brand

Anderen hielpen het getroffen gezin wel direct uit de brand. “Omdat we bijna niets meer hadden kwamen mensen uit de omgeving spontaan spullen brengen. Het vee konden we nog op dezelfde dag verplaatsen naar een leegstaande stal in Overloon. Een aardig boerenechtpaar was bereid om ons bedrijf per direct onderdak te verlenen. Collega-agrariërs hielpen mee met het transport. Ook aan Willems’ ouders hebben we veel steun gehad. Dat was heel bijzonder.”

Gedoe

Het melken kon door, maar de vraag was voor hoelang. “De schade die de verzekeraar daadwerkelijk wilde vergoeden, was veel lager dan ons was voorgehouden. Er bleken veel meer afschrijvingen in de berekening meegenomen te zijn. Op de oude locatie iets nieuws neerzetten zou dan financieel een lastig verhaal worden. We kregen niet waar we naar onze overtuiging recht op hadden en tekenden daarom bezwaar aan.”

Een slepend juridisch traject was het gevolg. “Boeren op afstand was duurder. De kosten bleven maar stijgen en de schade werd niet uitgekeerd. Omdat we niet wisten waar we aan toe waren, zakte de moed soms in de schoenen. Op gegeven moment hebben we zelfs overwogen om de koeien toch maar weg te doen.”

Zover kwam het niet. In het voorjaar van 2020 ging het sein voor nieuwbouw eindelijk op groen. “Na de bouwvakvakantie zijn we gestart met de sloop van de oude stal en het restant van het huis. De nieuwe stal is nu enkele weken in bedrijf en voldoet aan alle eisen en wensen. Dat is het voordeel van nieuwbouw: je bepaalt zelf hoe het eruit komt zien. Een ander geluk bij een ongeluk: we hadden de tijd om er goed over na te denken.”

Serrestal

De keuze is op een serrestal gevallen. “Die biedt het meeste koecomfort. Het dak bestaat uit koepels van wit doek om zoveel licht door te kunnen laten. De zijkanten van de stal zijn open, zodat de koeien frisse buitenlucht kunnen inademen en de warmte in de zomer makkelijker weg kan. Waait het hard, dan kunnen de gordijnen dicht om te voorkomen dat de dieren te veel in de tocht komen te staan. Het gros van de koeien staat of ligt in een bed van stro. Een stromachine perst eerst de balen. Via buizen wordt het stro vervolgens gelijkmatig verdeeld. Het wordt dus voortdurend ververst. Je kunt het ook handmatig verspreiden, maar dat is arbeidsintensiever en dan komt er meer stof vrij. Voor mens en dier is stof niet zo gezond.”

De stal is in meer opzichten duurzaam, legt Liza uit. “De vloer laat alleen urine door, waardoor de natte en droge mest al vanaf de bron gescheiden is. Daardoor heb je veel minder uitstoot. Het is een investering die zich op termijn uitbetaalt, omdat vaste mest de toekomst heeft.”

Melkrobots

Het bedrijf beschikt over drie lasergestuurde melkrobots. “Voor de brand hadden we al melkrobots, maar in Overloon werden de meeste koeien handmatig gemolken. Een derde van de dieren wist na terugkeer nog hoe de robot werkte. De rest moest wennen aan het geluid en aan de handelingen die het apparaat verricht.”

De robotarm moet de stand van de spenen weten om te kunnen melken. Als een koe voor de eerste keer bij de robot komt, worden haar spenen met behulp van een laser gedetecteerd, waarna de coördinaten ingevoerd kunnen worden. “Ook daarbij hebben andere boeren geassisteerd.”

Voor het melken maakt de machine de spenen schoon, daarna zoekt een laser de contactpunten aan de hand van de ingestelde coördinaten. Als er geen melk meer uitkomt, stopt ook direct het melken, zodat het voor de koe niet onaangenaam wordt. De melk van koeien die net gekalfd hebben wordt in bakken verzameld en wordt gebruikt om de boreling te voeden. Deze biest bevat energie en voedingsstoffen die het kalf nodig heeft om te groeien. Koeien die gemolken worden krijgen als beloning brokjes. Een melkrobot kan per dag ongeveer 60 koeien melken.

Weidegang

De nieuwe stal is groter dan de oude. “Het aantal koeien schommelt nog steeds tussen 170 en 180, maar het aantal vierkante meters is verdubbeld. Er is dus meer ruimte. De dieren kunnen dadelijk ook naar buiten. Om de weidegang mogelijk te maken komt er een directe verbinding tussen stal en grasland. Die willen we in de loop van dit seizoen gereed hebben.”

Miep

Het melkveebedrijf is nu zo ingericht, dat het in principe door één persoon gerund kan worden. Liza: “Ik werk als zelfstandig agrarisch coach en ben moeder van drie opgroeiende kinderen. Ik kan dus niet elke dag meehelpen op de boerderij. Sinds de komst van Miep Verhoeven hoeven Liza en Willem’s ouders minder vaak bij te springen. “Ik had nog geen ervaring op de boerderij toen een vriendin vroeg of ik mee wilde gaan melken in Overloon”, vertelt de 24-jarige Gemertse. “Zo ben ik er ingerold.” Volgens Liza is het voor een agrarisch bedrijf best lastig om aan goed personeel te komen.”Miep is voor ons een lot uit de loterij.”

Ouders

Het gezin woont nu in het oude huis van Willem’s ouders. Pa en ma zijn verkast naar een nieuw gebouwde zorgwoning met uitzicht op de serrestal. “Vanuit de keuken kijken ze nu op de koeien. Voor hen was het best een grote stap om te verhuizen. Ze houden van ruimte en dachten in hun vorige woning samen oud te worden. Dat ze ons dit gegund hebben, daar zijn we hen heel dankbaar voor.”

Bevrijding

Het leven lacht het gezin weer tegemoet. “De nieuwe stal is in bedrijf en dat voelt als een bevrijding. Er ontstaat nu meer ruimte om te kunnen verwerken wat er is gebeurd. De afgelopen jaren stonden in het teken van overleven. We hadden het geluk dat we om en om in een dip zaten. Willem haalde mij eruit en ik hem. Het was vooral de onzekerheid die aan me knaagde. Een coach heeft me geleerd hoe ik daar het beste mee om kon gaan. Een tip die ik daarom aan lezers wil meegeven: heb je het zwaar en kom je er alleen of samen niet uit, zoek dan tijdig hulp bij een vertrouwenspersoon of vraag een onafhankelijke partij om advies.”

Foto: Liza en Willem, twee van hun zonen, Miep en de hond.

Foto's:


0