Mortelse Petra vecht zich naar de wereldtop van Adaptive CrossFit
'Alles wat ik nu nog kan, wil ik nu doen'
DE MORTEL – Ze kreeg op jonge leeftijd de diagnose Parkinson. Toch, of misschien juist dáárom, staat Petra van der Putten-Clauwens (41) nu in de top twintig op de wereldranglijst in adaptive CrossFit. Die positie levert haar iets bijzonders op: een plek in de halve finale van het wereldkampioenschap.
Door Dagmar Pluijm
Wie Petra ontmoet, ziet een energieke, warme en gezellige vrouw. Parkinson? Je zou het niet meteen zeggen. Dat is precies ook het beeld dat ze wil doorbreken. "Als ik tijdens het sporten klachten krijg en ik ga minder soepel bewegen. Dan vragen mensen: 'Ben je geblesseerd?' en als ik dan zeg dat ik een hersenaandoening heb, schrikken ze al. Maar als ik meteen 'Parkinson' zeg, schrikken ze zich een hoedje."
Petra deed de afgelopen weken mee aan de CrossFit Adaptive Open, de wereldkampioenschappen voor sporters met een beperking. Ze staat momenteel twaalfde van de wereld in haar divisie. De top twintig plaatst zich voor de halve finales. "Ik geloofde het zelf ook bijna niet. Als je mij een half jaar geleden had gezegd dat ik met de wereldkampioenschappen mee zou doen, had ik gezegd: je bent gek."
Adaptive CrossFit is de paralympische tak van CrossFit: functionele krachttraining gecombineerd met conditiewerk, aangepast aan de mogelijkheden van de sporter. Sporters worden ingedeeld op basis van hun beperking. Petra zit in de divisie voor mensen met een middelmatige neurologische aandoening. Haar divisiegenoten hebben aandoeningen als MS of epilepsie. Naast neurologische divisies zijn er groepen voor mensen met één been, sporters in een rolstoel, mensen met een visuele beperking of een verstandelijke beperking.
Parkinson is vaak niet meteen zichtbaar, zeker bij early-onset. Petra's linker lichaamshelft werkt minder goed dan haar rechter. Draaien kost moeite. Na een zware workout beginnen haar benen te trillen. Ook kan ze minder kracht leveren met haar hand.
De oefeningen worden voor elke divisie aangepast. Zo moest Petra bij één van de workouts een squat-beweging uitvoeren terwijl ze tussentijds op een box moest gaan zitten. "Dat maakte het voor mij juist moeilijker, want dan moet ik alles uit mijn armen halen. Maar voor anderen in mijn divisie is die aanpassing wel nodig." Appels en peren, noemt ze het zelf. Maar de beoordelingscriteria zijn voor iedereen gelijk: bewegingsbereik, krachtverlies en balans worden vooraf allemaal vastgelegd.
Elke donderdagavond wordt een nieuwe workout bekendgemaakt, via een video uit Amerika waarin de beste atleten ter wereld de oefeningen demonstreren. Sporters die meedoen aan de Open filmen zichzelf in hun eigen CrossFit-box en leveren de video in vóór maandagnacht. De regels zijn streng: gewichten moeten zichtbaar worden opgemeten, de camerahoek moet de volledige beweging tonen, inclusief bijvoorbeeld de diepte van een squat. "Het regelement is tegenwoordig mijn bijbel," vertelt Petra lachend. "Die lees ik honderd keer door voordat ik begin, zodat het niet fout kan gaan."
Want, de eerste workout ging het wel mis. Ze deed hem zonder de scorecard te lezen en hield zich niet aan alle vereisten. Haar benen waren volledig verzuurd en voelde als lood, maar door het foutje moest ze opnieuw beginnen.
Petra kwam bij CrossFit via bootcamp en fitnesslessen. Zwemmen moest ze opgeven na een 'freezing' in het water, een plotseling bevriezen van beweging dat kenmerkend is voor Parkinson. "Ik voelde me zinken. Dan komt er stress bij en dan word je nog erger. Ik dacht: hier moet ik mee stoppen."
Haar neuroloog was duidelijk: het enige bewezen middel om de ziekte te vertragen is sporten. Minstens drie keer per week de hartslag een halfuur omhoog. "Dat hoef je mij maar één keer te vertellen. Ik train nu vier keer per week: drie keer CrossFit en één keer fysiotherapie.” Ze kijkt even op. "Alles wat ik nu nog kan, wil ik nu doen."
Beweging helpt mensen met Parkinson doordat de hersenen bij inspanning nieuwe uitlopers aanmaken, die verloren functies kunnen overnemen. Mensen die ‘hard’ sporten maken meer nieuwe uitlopers aan dan mensen die bijvoorbeeld alleen yoga doen. "Na een handstand push-up denk ik: yes, vet!” vertelt Petra enthousiast. Van dat gevoel krijg je dopamine, en dat hebben Parkinsonpatiënten nodig. “Dus ik probeer de dopamine-genererende cellen die er nog zijn zoveel mogelijk aan het werk te zetten."
Petra staat op de drempel van de halve finales. De top tien daarvan gaat door naar de finales in Californië. Ze heeft er vertrouwen in. "Ik denk wel dat ik de top tien kan raken. De scores liggen heel dicht bij elkaar, dus het wordt spannend." Een extra complicatie: halverwege de halve finales vliegt ze naar Amerika voor het World Parkinson Congres, dat al langer gepland stond. Ze heeft dan maar twee dagen om vier workouts op te nemen. "Dus dat wordt een hele uitdaging."