Ouderdom
Ik ben zeventig. Het is een leeftijd waarop je plotsklaps in de categorie ‘ouderen’ valt, of, zoals de jeugd dat uitdrukt, behoort tot de ‘oudjes’. Om troost te zoeken, ben ik citaten gaan verzamelen van ervaringsdeskundigen. Leonid Trotsky, de tweede man achter Lenin tijdens de Russische Revolutie, stelde: “Ouderdom is het meest onverwachte dat je als man kan overkomen.” Dat is inderdaad een scherpe observatie. Misschien trap je als man in die valkuil omdat je een uitspraak van de Franse feministische schrijfster Benoîte Groult hoog in het vaandel hebt staan: “Oud zijn duurt zo lang dat je daar niet te vroeg mee moet beginnen.” Helemaal mee eens, ik vind derhalve de leeftijd van zeventig helemáál niet oud. Je bent immers zo oud als je je voelt.
Tegelijkertijd kan die opvatting leiden tot onvoorzichtigheid. Havelock Ellis, een Engelse arts en schrijver, signaleerde heel terecht: “Het geloof dat men zo oud is als men zich voelt, is verantwoordelijk voor heel wat spierletsels.” De Antwerpse dichter Fritz Francken sluit daarbij aan: “Een jeugdig gemoed in een oud lichaam: er bestaat geen grotere kwelling.” En tamelijk deprimerend voegt Yasunari Kawabata, de eerste Japanner die de Nobelprijs voor Literatuur won, daaraan toe: “Oude mannen zijn de buren van de dood.” Nou, als we het op die manier gaan spelen, dan kan ene Claudia Young – zij heeft haar naam een beetje tégen – er ook nog wel bij. Zij rekent genadeloos af met het spreekwoord dat met de jaren tevens de wijsheid komt: “Als ouderdom ook wijsheid betekende, zouden er geen oude gekken bestaan.”
Godfried Bomans vond ouder worden niet echt een talent: “Oud worden is, gegeven een zekere bekwaamheid in het oversteken van straten, geen kunst.” En zijn collega W.F. Hermans constateerde nuchter: “Oude mensen slijten harder dan hun kleren.” Écht oud word je pas, om met E. Constant Sr. te spreken, “als je bij het schaken buiten adem raakt,” of, aldus Jack Carter, “als je kunt fluiten terwijl je je tanden poetst.”
De komende tien jaar stel ik mij als doel, daartoe geïnspireerd door de Franse auteur Paul Léautaud, dat de enige moeilijkheid die ik nu moet overwinnen, is tachtig te worden. “Daarna hoef je alleen nog maar in leven te blijven.”
Mijn persoonlijk advies aan u? Probeer het ouderdomsproces niet al te fanatiek tegen te houden. Ik word daarin gesteund door cabaretier, dichter en kunstschilder Toon Hermans: “Als je morgen even oud bent als vandaag, ben je dood.”
Simon