Paradijsvogel Sergei Konovalov: van Moermansk naar Gemert
'Komende zomer juich ik voor Oranje'
GEMERT – Tweeëndertighonderdvijftig kilometer van hier ligt de Russische marinestad Moermansk. Het is er negen maanden per jaar winter, qua temperatuur nog ruimschoots ónder Elfstedentochtniveau. Nova Zembla-omstandigheden dus. De stad ligt namelijk aan de Willem Barentszzee, boven de poolcirkel. De 38-jarige Sergei Konovalov is daar geboren en herinnert zich dat het er tussen begin november en eind februari slechts drie uur per dag licht is.
Door Simon van Wetten
Sergei noemt zijn geboorteplaats “een armoedige, maar mooie havenplaats.” Dat laatste vanwege de omringende natuur. “Maar ondanks het feit dat mijn vader daar, net als veel stadgenoten bij de marine werkte, in een duikboot, moest ik met mijn drie broers en mijn zuster vaak op zoek naar eten. De marinemannen verdienden weinig en werden meestal in voedselpakketten uitbetaald. Dat had te maken met de economische neergang na de val van de Sovjetunie. Slechts eens in de negen maanden kreeg vader ook geld als loon.”
De armoede was niet het enige probleem. Sergei is gehandicapt, hij heeft geen handen. Toch vindt hij dat zijn jongste jaren een mooie tijd vormden. “Moermansk is eigenlijk een groot dorp en de school hield heel goed rekening met mijn handicap. Dat veranderde toen mijn vader overleed. Mijn moeder besloot dat we naar Moskou moesten verhuizen. En op de nieuwe middelbare school begonnen de pesterijen door mijn medeleerlingen. Gehandicapt zijn is in Rusland nu eenmaal heel lastig, docenten komen ook niet voor je op, je was immers toch voorbestemd om in een invalidetehuis opgenomen te worden. Er is feitelijk geen andere keuze, want Russische werkgevers zijn nauwelijks bereid mensen zoals ik aan te nemen.”
Met één klasgenoot kon Sergei prima opschieten, zijn huidige partner Andrej. “Toen was het gewoon een vriendschap, pas later werd het een relatie. Tja, homoseksualiteit wordt in Rusland niet geaccepteerd. We hebben het allebei verzwegen, ook voor mijn moeder en de ouders van Andrej.”
De sfeer in Rusland voor mensen met een beperking en zeker ook voor homo’s werd steeds grimmiger. “Bovendien werkte ik voor ‘Perspectief’, een Amerikaanse organisatie die zich inzet voor een vreedzame samenleving waarin mensen van allerlei komaf, gezindten en seksuele geaardheid in harmonie kunnen samenleven. Ik gaf les over dit onderwerp op basisscholen. Een docente gaf mij, vanwege mijn geaardheid, aan bij de politie. Reden voor mij en Andrej om met behulp van een toeristenvisum naar Zweden te vluchten.”
Sergei en Andrej kregen geen permanente verblijfsvergunning, ook niet met de steun van een advocaat en via een rechtbankzaak. Gedesillusioneerd gingen zij terug. Aan de Russische grens volgde een scherpe ondervraging door de douane, maar zij hielden vol dat zij alleen maar op vakantie waren geweest.
De toestand verergerde. Drie maanden na hun terugkeer werden Sergei en Andrej na een bioscoopavondje op de terugweg gemolesteerd en beroofd. Zij zagen in hun thuisland geen toekomst meer en in 2015 zijn zij in een vrachtwagen naar Nederland gekomen. “Aanvankelijk hadden we IJsland als doel, maar we hoorden in die tijd dat de Nederlandse koningin Maxima had gezegd dat in Nederland mensen uit de Lhbti+ gemeenschap altijd welkom zijn.” Op een groot industrieterrein bij Amsterdam stapten Sergei en Andrej na drie dagen en nachten uit. Zij vonden een bushalte en kregen op een politiebureau, met dank aan twee zeer vriendelijke vrouwelijke agenten, treinkaartjes voor Ter Apel. “Na een lang traject om onze asielaanvragen gehonoreerd te krijgen, belandden we uiteindelijk in Overloon en daarna kregen wij een woning in Gemert.”
Sergei spreekt opmerkelijk goed Nederlands. Uw verslaggever vraagt hem of hij de betekenis van het woord paradijsvogel kent. Na enige uitleg zegt hij met een brede glimlach: “Ja, ik ben een paradijsvogel.”
Want ondanks het moeizame contact met Sergeis moeder ('Telefoongesprekken worden afgeluisterd'), ondanks een enorme crash – de bestuurster van de andere auto was onwel geworden – en vervolgens bijna vijf maanden revalidatie, zijn Sergei en Andrej gelukkig. Blij met hun woning, hun hond en hun kat, hun vrienden en af en toe naar de bioscoop of een reisje. Ook met het werk bij de milieustraat en, als Rus (!), tolken voor de Oekraïners in het klooster van Aarle-Rixtel. Maar vooral blij met de vrijheid om met een veilig gevoel zichzelf te kunnen zijn.
Het slotwoord is aan Sergei: “Ik heb een nieuw vaderland gevonden en ik ben straks tijdens het WK héél erg voor Oranje.”