Afscheid 2.0!
Mijn overleden vader was de eerste dode, die ik in het echt zag. Ik was nog maar een kind, maar ik herinner me het nog goed. Het was niet eng, maar ik vond alle poespas eromheen wel overdreven. De kleine kamer waar mijn vader wekenlang eenzaam op zijn bed had gelegen was bij het sterven overvol. Ook was er een kapelaan aanwezig met allerlei potjes en een kruisbeeld. Later begreep ik dat deze priester het Heilig Oliesel kwam brengen, een sacrament in de Rooms-katholieke Kerk waarbij het voorhoofd en de handen worden gezalfd. Hierbij vraagt men om Gods genade, troost, vergeving van de zonde en sterkte voor ziel en lichaam. Ik was nog niet behept met christelijke tradities en had moeite met de symboliek. Mijn vader was geen zondaar en zijn lichaam was uitgeteerd door een lang en pijnlijk ziekteproces. Ook de uitvaartdienst heeft me toen overrompeld omdat de opstijgende wierook moest verbeelden dat de ziel van mijn vader naar de hemel werd gedragen. Ook de belofte dat we elkaar weer zouden ontmoeten bij het Laatste Oordeel kwam niet overeen met mijn ontluikende bèta-achtergrond. Het leven is geen voorportaal van de hemel meer en het levensmotto memento mori (gedenk te sterven) heeft moeten wijken voor het carpe diem (pluk de dag).
Nu vele jaren later heb ik van veel familieleden, bekenden en vrienden definitief afscheid moeten nemen. De dood is een onderdeel van het leven geworden en komt soms zelfs als een verlossing. Ik heb deze ontwikkelingen Afscheid 2.0 genoemd omdat de secularisatie de religie verdrongen heeft en een modern uitvaartcentrum de plaats ingenomen heeft van het kerkgebouw. Natuurbegraafplaatsen concurreren met kerkhoven en crematies vervangen de kerkelijke rituelen. De koffietafel met een broodje kaas en koffie in het plaatselijk café is vervangen door borrelhapjes met een alcoholische versnapering in het Grand Café van het uitvaartcentrum.
Ook de muziek is veranderd. Het veel gespeelde Ave Maria en het In Paradisum (Mogen engelen u begeleiden!) zijn in de loop van de tijd vervangen door Waarheen, Waarvoor van Mieke Telkamp (een vertaling van Amazing Grace) en later door liedjes zoals Stairway to Heaven van Led Zeppelin, Time to say Goodbye en La Vida es Bella van Andrea Bocelli.
Van mijn broers heb ik afscheid genomen, door in het ziekenhuis naast het bed te zitten en elkaar verhalen te vertellen van vroeger waarbij we gelachen hebben maar ook gezwegen met een enkele traan.
Mari