Ruud Ewals
GEMERT – Geboren in Vierlingsbeek, naar school gegaan in Stevensbeek, gewerkt op een architectenbureau in Arnhem en zo bijgedragen aan het renoveren van oude wijken, het was voor Ruud Ewals nog maar het begin van een bewogen leven. Hij meldde zich als vrijwilliger bij de Internationale Bouworde en werd uitgezonden naar onder andere Frankrijk, Turkije en Portugal, in dat laatste land naar aanleiding van een overstromingsramp. Daar leerde hij Portugees en kwam zodoende via Artsen zonder Grenzen terecht in het eveneens Portugeestalige Mozambique. Ruud renoveerde er tweeëntwintig jaar lang ziekenhuizen, sloeg waterputten en bouwde scholen in de districten van de provincie Sofala, ook in de tijd dat er in het land een burgeroorlog woedde.
Geloof je?
Ja, in zo’n organisatie als Artsen zonder Grenzen. Werken in extreme situaties tegen een minimumsalaris, samen met collega’s uit de meest uiteenlopende landen, bijna altijd idealisten. En we deden vrijwel alles op de fiets, er was maar één auto beschikbaar.
Wat is je grootste deugd?
Ik kan goed met mensen opschieten. Gelukkig maar, want dat is wel zo makkelijk in de hierboven beschreven situatie. In 2016 mocht ik in Portugal een monument onthullen als eerbetoon voor de vrijwilligers die daar in 1979 tijdens de overstromingsramp hebben geholpen.
Wat is je grootste zonde?
Gedurende al mijn reizen, al mijn ontmoetingen en de ruim twintig jaar in de rimboe leerde ik gaandeweg niet meer zo ongenuanceerd uit de hoek te komen. Dat deed ik in mijn jonge jaren namelijk wél. Ik heb leren luisteren en de meningen van anderen serieus te overwegen.
Wat koester je het meest?
De vriendschappen die ik heb opgebouwd, in Portugal en vooral in Mozambique, met de mensen van verschillende stammen, ieder met hun eigen taal en cultuur. Ooit is de kaart van Afrika ingetekend door de koloniserende landen, met willekeurige grenzen. Dát is naar mijn mening de oorzaak van de vele conflicten in dit enorme continent.
Wat stuit je het meest tegen de borst?
Het verhaal rond mijn zoon. Ikzelf ben in 2012 weer naar Nederland gekomenen, ik kon mijn gezin niet meer onderhouden en zocht daartoe nieuwe mogelijkheden. Ik woonde een tijd in een klooster in Sambeek, later heb ik in Cuijk anti-kraak gewoond en toen ik daar weg moest werd mij een huis aangeboden in Gemert. Ik heb mijn zoon vanuit Mozambique naar hier gehaald, maar de starheid, het rommelige en het steeds maar weer aanpassen van wetgeving frustreert. Die jongen komt bij zijn vader wonen en toch wordt hij gezien als niet-welkome vluchteling die dus binnenkort terug moet.
Waar kun je van genieten?
Van mijn hobby’s. Ik schilderde graag, maar door een gedeeltelijke verlamming gaat dat niet meer. Nu fotografeer ik.
Van wie kun je nog wat leren?
Nou, bijvoorbeeld van dit gesprek met jou. Ik leer van ervaringen en van mij openstellen voor jouw vragen.
Achter welke deur zou je wel eens een kijkje willen nemen?
Nu ik minder mobiel ben kan ik niet meer zo makkelijk naar Portugal. De deuren van de mensen die ik daar ken, dáárachter zou ik graag weer eens een kijkje willen nemen.
Met wie zou je wel eens een weesgegroetje willen bidden?
Als kostbare, persoonlijke herinnering, met de mensen die ik in mijn leven ben tegengekomen. Ik wil ook graag mijn broer noemen, die altijd in Vierlingsbeek is blijven wonen en met wie ik een hechte band had. Hij is zes jaar geleden overleden. En ik noem zeker ook mijn in 2007 overleden zoon. Ik heb zijn lichaam destijds zelf afgehaald in het mortuarium en begraven; in Mozambique hebben ze geen begrafenisondernemingen.
Heb je verder nog iets op te biechten?
Op vrijdag 29, zaterdag 30 en zondag 31 mei vindt in manege De Stap in De Mortel een grote Wereld Boekenmarkt plaats. Jan Krol organiseert al enige tijd elk jaar zo’n markt. De opbrengst komt dit keer geheel ten goede aan Mozambique. Ik ben daar aanwezig en zal vertellen over mijn ervaringen in dat prachtige land en meteen ook uitleggen aan welke zeer noodzakelijke projecten het geld wordt besteed.