Waar wonderen nog bestaan: met Piet op pad in bedevaartsoord Handel

HANDEL – Een middeleeuws relict. Handel als Maria-bedevaartsoord is religieus erfgoed van het zuiverste (bron)water. Handelnaar Piet Hubers heeft het dorp in zijn hart gesloten en weet alles over de ontstaansgeschiedenis, de verrichte wonderen en de moderne pelgrim.

Door Simon van Wetten

Bij een rondleiding in en om de kerk maakt Piet Hubers een onderscheid. “Zijn het bezoekers van buiten Handel of dorpsgenoten? In het eerste geval zijn de mensen vaak langs de Keskesdijk en de Ossenkapel gekomen. Die keskes – wegkapelletjes – verbeelden de Zeven Smarten van Maria en de Ossenkapel is de aanleiding om te vertellen waarom de Handelse kerk op de plek staat waar ie nu eenmaal al heel lang staat. Dan wijs ik op het geheimzinnige cijfergedicht boven de ingang van de kerk en kom na de uitkomst van dat raadsel uit bij de Duitse Orde.”

En weet iedereen in zo’n groep dan over welke organisatie je het hebt? “Dat varieert, maar ik leg het hoe graag uit en vertel erbij hoe die geestelijke ridderorde Gemert en daarmee ook Handel ruim achthonderd jaar geleden in bezit kreeg. Met de komst van de Duitse ridders start ook de Mariaverering, want Maria is de patrones van de Orde en wordt in dat verband ‘Maria Teutonica’ genoemd.”

Het kerkgebouw heeft zeer recent een grondige opknapbeurt ondergaan. Piet: “Ik vertel over de verschillende bouwfases van de kapel, de uitbreiding rond het jaar 1700 en de grote verbouwing van twee eeuwen later, toen de toren, de zijbeuken het priesterkoor werden toegevoegd. Het was al die tijd inderdaad een kapel. Na de Tweede Wereldoorlog werd Handel een zelfstandige parochie en toen pas werd de kapel een kerk.”

Hoe wordt zo’n dörpke een bedevaartsoord, wat moet het te bieden hebben? “Allereerst is dat het befaamde Mariabeeldje en de legende – waar die ossen van de Ossenkapel een rol in spelen – over hoe dit beeldje aanleiding gaf om een kapel te gaan bouwen. Een tweede reden is dat het rooms katholieke geloof véél opheeft met Maria en een derde verklaring is dat in de tijd dat Brabant te maken had met de opgelegde gereformeerde religie, Gemert en Handel zich daaraan konden onttrekken omdat de Commanderij Gemert als bezit van de Duitse Orde een vrije, soevereine heerlijkheid vormde. Maar de grootste aantrekkingskracht van Handel ging altijd uit van de talloze wonderbaarlijke genezingen die hier waargenomen werden. Er is een lijst met achtendertig beschreven wonderlijke gebeurtenissen die plaatsvonden tussen het begin van de 17^e en het begin van de 20^ste eeuw. Ook is er een geschrift met aantekeningen van genezingen; die lijst loopt tot en met 1958. Nou ja, als je het verkeer in de doorgaande straat soms ziet, dan is elke dag dat er niets fout gaat óók een wonder.”

En dan is er nog het prachtige processiepark achter de kerk. Een prominente plaats in die groene oase wordt ingenomen door het heilig Mariaputje, waaruit ijzerhoudend, geneeskrachtig water opwelt. Piet legt uit: “De kerk en het park houden hun aantrekkingskracht. Nee, niet meer die duizenden en nog eens duizenden pelgrims van weleer, maar het blijft lopen, en met name in de meimaand is het druk. Er komen ook nog steeds processies naar hier, zoals met Hemelvaartsdag de Gemertse, dat is ook de alleroudste, en in de voorlaatste week van juni de beroemde Valkenswaardse processie. En door het jaar heen veel kleinere groepen, soms met muziek of in het gezelschap van gildebroeders.”

De wonderen zijn de wereld nog niet uit. Ga maar naar Handel…

(Uit Heerlijck Vrij Magazine, een uitgave van Gemert Media BV en VVV Gemert-Bakel)