Gemert-Bakel ontdekken: het wonder van Esdonk

Ach, alleen al de legende van de Spaanse soldaatmajoor. Halverwege de zestiende eeuw werd deze arme man geconfronteerd met een zwerende huid die bovendien vol puisten zat. Hij had een zonde begaan en was daardoor, in moderne termen, tegen een soa aangelopen. Hij vroeg “den heylighen Marien Maghdalena” om vergiffenis en beloofde, mocht hij genezen, een kapelleke te laten bouwen. Ziedaar de oorsprong van de Esdonkse kapel, die als dubbele alias ook nog de namen Maria Magdalenakapel én de Spijkerkapel torst. 

Een bedevaartsplaats ontstaat op plekken waar mensen iets wonderlijks ervaren. Je voelt: hier is het niet pluis. Meestal is niet pluis iets negatiefs, maar als je gaat uitpluizen waarom dat dan is, dan kom je in het geval van Esdonk, een buurtschap net even buiten Gemert, tot de conclusie dat deze van oudsher magische plek een positieve spanning en een aangename rilling veroorzaakt. Misschien komt dat lichte sensatiegevoel omhoog gekropen uit de ondergrond van dit gebied. Esdonk ligt bovenop een vertakking van de geheimzinnige Peelrandbreuk. Water negeert hier de zwaartekracht en welt omhoog. Aardstraling is waarneembaar. Uw ogen lichten hier ‘s avonds in het donker onnatuurlijk fel op en verliefdheden ontstaan hier gemakkelijker dan elders. Goed, de één ervaart dit wat sterker dan de ander, de genoemde waarnemingen zijn wellicht ietwat aangedikt, maar dit gebied heeft ontegenzeggelijk iets fascinerends.

Esdonk wordt onder andere begrensd door de rivier de Aa. Ook al zo’n magische naam. De eerste klinker die in de mensen opkwam is gebruikt voor de naamgeving van die destijds fel meanderende rivier. De Germanen die hier in voorchristelijke tijden een doorwaadbare plaats zochten, hebben ongetwijfeld gevoeld: dit is een bijzondere plek. En toen kwamen de Romeinen, helemaal niet zo’n rare jongens als door sommigen wordt gedacht. Ook zij voelden de magie van deze plaats. Ze noemden een flink deel van Esdonk ‘Turnhout’ (‘den Tunert’ op z’n Gimmerts), net als de stad die ze eerder hadden gesticht in Gallica Belgica.

Als gids van de kapellekesroute is het altijd prettig de belangstellenden het bijzondere van de kapel en van Esdonk te laten ervaren. Met grote regelmaat zijn dat Belgische groepen. Al bij de eerste aanblik, eerst aangaande de buitenkant van de kapel, daarna bij het betreden ervan spreken zij in koor een massaal ‘amai’ uit. “Curieus, zunne.” Een nadere kennismaking met Maria Magdalena en de ontcijfering van de geheimzinnige tekst boven het schilderij waarop de kruisiging van Jezus is afgebeeld, worden met grote interesse beluisterd. Vooral het spijkerofferverhaal is intrigerend. Jawel, de mare gaat dat een roestige spijker offeren bij het houten beeld van Onze-Lieve-Heer – deze prachtige corpus ligt in een nis van de kapel - eventuele huidproblemen vermindert of zelfs geneest. Amai, als ze dát tevoren geweten hadden, dan hadden onze Vlaamse vrienden een ‘rosse nagel’ in hun jaszak gestopt. U daarentegen weet nu tevóren wat u mee moet nemen als u de kapel op Esdonk gaat bezoeken…

(Tekst: Simon van Wetten. Uit: Heerlijck Vrij Magazine, een uitgave van Gemert Media en Toeristisch Gemert-Bakel)