Veel te genieten bij theaterspektakel ‘De boer op’ in Gemert

GEMERT – Drukte op het dorpsplein. Zo’n 400 mensen staan te wachten tot ze naar de tribune en het magnifieke openluchtdecor aan de achterzijde van het Boerenbondsmuseum mogen lopen. Als iedereen gezeten is zwelt rond de hooiberg de hoeveelheid volk aan. Boeren, burgers en ook een paar buitenlui lopen kriskras door elkaar, maar ze komen wel uit twee verschillende tijden…

Door Simon van Wetten

De drukte valt weg. Ineens is het uitgesproken stil. Het plein is vrijwel leeg. Het sleutelwoord dat door de paar overgebleven mensen wordt gehanteerd is ‘sleuteloverdracht’. De notaris fietst weer weg. Het spel is op de wagen.
Nee, ik ga de verhaallijn niet verklappen, hooguit een enkel fragment, er zijn immers nog flink wat uitverkochte voorstellingen te gaan. Wel raad ik aan attent te zijn op de grappige taferelen die zich op de achtergrond afspelen, op de regelmatige wisseling tussen het toen en het nu en de grandioze opkomst van pater Van den Elsen.

De aanlichting komt naarmate de schemering aan donkerte wint, steeds beter tot z’n recht. Feeëriek heet dat; alles lijkt er nog mooier op te worden. Langzaam verschijnt een fantastisch decorstuk: uit een boom in de verte lijkt de volle maan op te stijgen, de echte, wel te verstaan. Onduidelijk is of regisseur Rick Hooijberg of producer Bas Leenders hier de hand in heeft gehad, maar het is een wonderbaarlijke aanvulling. Ook de muziek en de zang van ‘De Boer op-Band’ geeft een plezierige meerwaarde. Tussen de bosschages op de achtergrond is een opening en daar passeert een koe, melancholiek loeiend. Ja, dit alles vormt een toegift meteen al aan het begin van het stuk. Er is geen betere plek voor ‘De boer op’ dan het Boerenbondsmuseum. Zeker ook omdat de enorme groep vrijwilligers van het museum alles in goede banen leidt.

Terwijl Gerlachus van den Elsen probeert te wennen aan de moderne tijden - hij heeft een hele eeuw compleet gemist - krijgt het publiek door wat er aan de hand is. Leve de Boerenbond nondeju? De problemen van de huidige boerenstand worden met sprekende voorbeelden uitgelegd. Een eeuw geleden hadden de boerengezinnen het ook niet makkelijk, dáár treffen we in dit verhaal een parallelle wereld aan, dáárom wordt die heen-en-weer sprong tussen 1925 en 2025 steeds gemaakt. Ik heb bewondering voor de inventieve oplossing om des paters aanwezigheid, terwijl de boerenapostel toch al echt honderd jaar dood is, te verklaren.

Intussen valt er veel te genieten. Met name het spel van het jonge echtpaar, waarvan de vrouw een nazaat van de pater speelt, en zeker ook het spel van de pater zelf, is voortreffelijk. Zonder alle andere acteurs tekort te doen – zij zorgden voor mooie momenten en amusante intermezzo’s – moet de tekstvastheid en het overtuigende optreden van deze drie hoofdrolspelers absoluut worden geprezen. Heel knap!

Een goed uitgebeeld en sterk verwoord verhaal, een uniek decor, en geen moment de kans om je te vervelen. Dan weer sjokt een paard met haar begeleider door de scène, wat later is het de beurt aan een koe, weer wat later trekt het paard een hoogkar het beeld in, terwijl zich in die kar een zéér eigenaardig tafereel afspeelt. Op een gegeven moment zingt de gehele groep acteurs en figuranten een strijdbaar lied, en ziet, er is zelfs over de choreografie nagedacht.
De schoonheid van het tractor rijden, de twee projectontwikkelaars die zich in hun onderlinge dialogen ontpoppen als Jansen en Janssen uit de strip Kuifje, de bloedserieuze en tegelijkertijd zeer amusante protestactie van het verzamelde boerenvolk, het maakt dat het publiek, na een langdurige en staande ovatie, vol tevredenheid de tribune verlaat. En de maan kijkt, een stuk hoger in de lucht nu, goedkeurend op het slottafereel neer…