Harrie, Ria en Wil gaan ‘gruts’ op Boerenbondsmuseum Gemert
geen categorieDoor Simon van Wetten
In dit openluchtmuseum treft iedereen wel iets aan van zijn of haar gading. Van de rust van een Brabants dorpsplein anno 1900, tot de gezellige drukte van een Brabantse koffietafel of een ouderwetse dorpskermis, oogst- of slachtdag. Het is in alle huizen, schuren, boerderijen en andere gebouwen zeker niet een kwestie van alléén maar kijken. We maken een rondwandeling om te zien wat er allemaal te doen is...
Komend uit het entreegebouwtje passeren we de melkfabriek, waar alles nog gaat zoals het ooit ging. Ter linkerzijde is de afslag naar de bijenhal, en wat verderop naar de kinderboerderij, met konijnen, geitjes, hamsters, cavia’s, ezels en eenden. Meteen daarna: de dorpsschool. Daar worden volwassenen en kinderen nog onderwezen met een lei en een griffel. In het linkerklaslokaal kan de klírázzie worden bewonderd. Klírázzie? Dat is de kleding van een eeuw geleden. Van de manchesterse boks en de poffer, tot het ferme formaat onderbroek waarmee ook uw overgrootmoeder rondliep.
Mooiste plek
Vervolgens betreedt u het dorpsplein. Voor Ria Peters, de beheerder van het museum, is dít de mooiste plek van het museum. Zij wijst: “Om precies te zijn bij de pomp op het grasveld, daar hedde een mooi overzicht en ziede de mensen aankomen, rondlopen en verbaasd weer uit de gebouwen komen.”Die gebouwen zijn de schuur met de grote ontvangstruimte en de schuur met boerengerei. Verderop: het pannenkoeken(streuf-)tentje, het mandenvlechtersschuurke, de klompenmakerij, de smederij met de hoefstal, het dorpscafé en het snoepwinkeltje met lekkernijen die uit de mode, maar nog steeds erg lekker zijn. Aan de achterzijde het wevershuisje en links daarvan de beugelbaan. Beugelen is een spel van behendigheid én tactiek.
Pater van den Elzen
De oorsprong van het museum komt in beeld: de boerderij van pater Van den Elsen. Hier proeft en ruikt u de sfeer en manier van doen zoals die in het boerenleven gebruikelijk was. De geut, kelder, opkamer en zolder, d’n herd, de goei kamer en voor de kinderen toch vooral de stal, met levende have. Er is nog het - regelmatig in gebruik zijnde - bakhuisje, een kippenren, een moestuin en op het erf voor de kinderen een speeltuin. Sowieso is her en der in het museum iets neergezet of opgesteld waarmee uw kroost zich kan vermaken.
Boerderij
Kom, we maken een zondagse wandeling - die ook doordeweeks heel prettig is - richting de velden. Voor we de haver, tarwe en roggeakkers bereiken, passeren we een prachtige boerderij, waar ooit in de goei kamer de boerenleenbank in bedrijf was. Wil van Lierop, één van de vele bouwers waarover het museum kan beschikken, staat trots voor de deur. “Prachtig toch, deze kortgevelboerderij? Kijk, de voorgevel en de aanbouw, daar zit in het origineel een flinke periode tussen. Dat zie je óók in deze replica aan het voegwerk, de vensters en de raamindeling. De gebinten van het voorhuis zijn gehakt, en die van de aanbouw gezaagd.”
Goede Moordenaar
Wil wijst ook op de hooiberg en de paardenstallen, de klompenfabriek en houtzagerij. “Het eerste mechaniek, zoals dat rond 1900 met verwondering en trots in gebruik werd genomen.”Er tegenover ziet u het destructorgebouw van de N.C.B., het meest moderne onderdeel van het museum. Daarachter staat de Goede Moordenaar geparkeerd. Dit is een replica van de stoomtram die tot de jaren ‘30 van de vorige eeuw Den Bosch en Helmond, via Gemert, met elkaar verbond. Nu kunt u met de ‘tram’ een rit door Gemert en omgeving maken, aangedreven door zonne-energie en bijgepraat door een gids.
Tijd staat stil
En dan, dan betreedt u de akkers. Het is de lievelingsplek van Harrie Verkampen, de voorman van dertig jaar geleden, én voorzitter van de museumstichting. “Hier is alles nog als toen: in de verte de kerktoren, aan de rand van de velden het veldkapelleke, het karrenspoor, de koeien, paarden en de gewassen. De tijd staat op deze plek al honderd jaar stil!”
En als u dat allemaal goed in u opgenomen heeft, dan keert u terug naar het Boerenbondsdorp, voor een goeie pint, een lekker ijsje, een ‘tas’ koffie, krentenmik of spekstreuf. Het leven is goed in het Brabantse land.
Foto: Harrie Verkampen op het dorpsplein van het Boerenbondsmuseum.
Tekst: Simon van Wetten. Foto: Jo van Es/RJ Foto Video. Uit: Heerlijck Vrij Magazine, een uitgave van Gemert Media en VVV Gemert-Bakel
