Peelverhalen: ‘Een vreemd hemelgevaarte’

GEMERT-BAKEL - 1896. In dat jaar op 18 januari, 25 jaar na een landing van een luchtballon (1871), werd ter nagedachtenis bij Merselo een ballonzuil onthuld. Een kleine vierkante obelisk staat nu op een verhoging omgeven door bomen en is het oudste luchtvaart-monument van Nederland.

Januari 1871 was een zeer koude maand. Diep voorover gebogen liep Hannes Bankers, wonende aan de Hoeve in Milheeze, de woeste Peel in om in Merselo te komen. Hij nam de oude route door de Peel ofwel de Bakelse baan. Die lag op een hoger gelegen zandrug en liep langs de Hasehut verder door naar Venrooi. Zijn bestemming was een bezoek aan Willem Michels die woonde net buiten het dorp Merselo. Even aangelegd te hebben bij de Hasehut voor een warm opkikkertje (borreltje jenever), nam hij weer met flinke stappen de route naar Merselo. Na een tijdje keek Hannes met verbazing omhoog naar de blauwe hemel. Van verre zag hij iets heel bijzonders. Een hemelgevaarte verscheen langzaam over de heide. Het was een grote bal die steeds lager vloog en zou wel eens terecht kunnen komen in het gebied “ ‘t Roosendaal” bij Merselo of iets verderop in het “Helder” bij Overloon. Na een poosje was die vreemde bal al uit het zicht verdwenen en vervolgde Hannes weer zijn weg.

Eén helium-ballon landde in de winter van 18 januari 1871 in de Peel, ‘ Roosendaal bij Merselo. Die ballon was opgestegen in Parijs. Parijs werd vanaf 18 september 1870 tot midden 1871 afgesloten en belegerd door Pruisische troepen. In die tussentijd zijn 25 ballonnen vanuit Parijs opgestegen om contact te houden met het niet-bezette gedeelte van Frankrijk. De meeste ballonnen waren bemand en hadden duizenden brieven aan boord. Een van die ballonnen, “Ballon-Poste-de-Paris”, raakte buiten koers en landde op 16 januari 1871 nabij Merselo ‘t Roosendaal. Deze ballon was ‘s nachts om 3 uur opgestegen met de bedoeling naar zuid Frankrijk te vliegen om daar belangrijke papieren te bezorgen. Doch door tegenwind in de hogere luchtlagen dreef de ballon de noordelijke kant op en kwam laag over de Peel.

Ventielkleppen van de ballon werden geopend en het hemelgevaarte daalde langzaam neer. Het anker sleepte over de hard bevroren grond van de Peel. Enkele stoutmoedigen mannen liepen de dalende ballon achterna en brachten deze tot stilstand. Dagloner Mathijs Fransen en landbouwer Manus Michels uit Merselo, hadden de uitgeworpen anker weten vast te grijpen. Ook Hendrik Messenmaeckers was aanwezig die in de buurt van de landing werkzaam was. Hij verwittigde snel hierover de burgemeester van Venrooi. Drie Franse ballonvaarders konden zich bij rector Schaeks in Merselo zich opfrissen. Daar gaven de Parijse ballonvaarders te kennen snel terug te willen keren via het spoor in Maastricht. Zij hadden een spoedopdracht bij zich voor Bordeaux, een geheime correspondentie voor minister Gambetta over te brengen. Door toedoen van de burgemeester stond al snel een diligence klaar en vertrokken de drie ballonvaarders met al hun toebehoren aan brieven, 3 postduiven en een lege ballon richting Frankrijk.

In huize Michels kreeg Hannes het hele gebeuren te horen en nam na twee dagen weer de terugweg naar Milheeze. Bij thuiskomst kwam alles weer ter sprake. In het dorp Milheeze ging het nieuws over die ballon als een lopend vuurtje ten ronde. Of men het nieuws van Hannes meteen geloofde is de vraag omdat hij graag een borreltje nam. 25 Jaar later (1896) werd in het bijzijn van twee van de drie ballonvaarders en tal van Franse journalisten een ballonzuil onthuld ter nagedachtenis van een vreemd hemelgevaarte. 

Bron: Noord Limburgs Archief, J. Van den Berg-Lemmens 1958. W. Willems. Gem. Venray.